Enter keywords to search

Search form

وکیل خانواده یک امکان لوکس یا یک نیاز جدی

چهارشنبه, شهريور 18, 1394 Wednesday, September 09, 2015

این جمله را در خیلی از فیلم‌ها و سریال‌های غربی شنیده‌ایم که وقتی کسی را بازداشت می‌کنند او می‌گوید بدون حضور وکیلم حرف نمی‌زنم. یا حتی پلیس به او تذکر می‌دهد که تا وقتی وکیلت را نبینی حق داری حرف نزنی و اگر حرفی بزنی علیه‌ات استفاده می‌شود.

Erich Schlegel/Corbis

وکلا در نظام‌های قضایی، روند رسیدگی به پرونده‌ها را هم برای دو طرف دعوا و هم برای قاضی و دستگاه قضایی آسان‌تر می‌کنند. پس چرا مراجعه به آنها آن طور که باید رسم نیست. 

عریضه‌نویس‌ها و وکیل‌ها

سال‌هاست یکی از شغل‌های جدی در سیستم قضایی ایران "عریضه‌ نویسی" است.

عریضه‌نویس‌ها کسانی‌اند که با آگاهی کم و بیش از قوانین مدنی و جزایی و با سواد فارسی نویسی مطابق ادبیات رایج در متون قانونی کار بسیاری از مردمی را که پایشان به دادگاه باز شده راه می‌اندازند.

گاه کار آنها از عریضه‌نویسی فراتر رفته و به مراجعانشان مشاوره حقوقی هم ارائه می‌کنند.  

کاری که آنها انجام می‌دهند در فهرست خدماتی است که وکلا باید به مشتریان‌شان ارائه بدهند. اما چرا هنوز فرهنگ مراجعه به وکیل در جامعه ایران شکل نگرفته است؟

یکی از این دلایل هزینه‌ بالای گرفتن وکیل است که گاهی افراد از پس پرداخت آن برنمی‌آیند.

بر اساس قانون معیار حق‌الوکاله پرونده‌های خانوادگی، قراردادی است که میان وکیل و موکل بسته می‌شود و میزانی است که آنها توافق می‌کنند. 

اما اگر توافق و قراردادی در کار نباشد، در دعواهایی مانند پرونده‌های طلاق و تمکین یا دعواهای مالی مربوط به طلاق این حق‌الوکاله حداقل ۳۰ هزار تومان و حداکثر چهارصد هزار تومان است.

اما گزارش‌ها حکایت از آن دارد که حق‌ الوکاله‌هایی که برخی از وکلا دریافت می‌کنند ربطی به این رقم‌ها ندارد و برخی از وکلا برای پرونده‌هایی مثل طلاق ده درصد از میزان مهریه را به عنوان حق‌ الوکاله دریافت می‌کنند. 

اصل ۳۵ قانون اساسی می‌گوید در همه دادگاه‌ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب کنند و اگر توانایی گرفتن وکیل را ندارند، باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم شود.

وکیل تسخیری که قوه قضاییه در اختیار افراد می‌گذارد اما فقط مخصوص دعواهای کیفری است و در دعواهای مدنی مثل دعواهای خانوادگی چنین امکانی وجود ندارد.

اما به دلایل مختلف فرهنگ مراجعه به وکیل یا داشتن وکیل در ایران نهادینه نشده است و هنوز مردم به ضرورت داشتن وکیل پی نبرده‌اند.  

الهام امین‌زاده معاون حقوقی رئیس جمهوری ایران می‌گوید "این فرهنگ در کشور ما حاکم است که پس از اینکه اتفاقی حادث می‌شود و قراردادی به مشکل می‌خورد و دستشان از همه جا کوتاه می‌شود، سراغ وکیل می روند. در حالی که باید پیش از شروع یک کار حقوقی پیش مشاور حقوقی و وکیل برویم. فرهنگ استفاده از وکیل باید در جامعه ما نهادینه شود. باید وکیل و مشاور حقوقیِ خانواده مثل پزشک خانواده داشته باشیم."

آیا داشتن وکیل خانواده ضروری است؟

دعواهای خانوادگی به نظر ممکن است ساده و یک بحث درون خانه به نظر برسند.

شاید فکر کنیم خیلی ساده است که برای قاضی توضیح بدهیم دقیقا شرایط‌مان چه بوده و چطور وارد یک بگومگوی خانوادگی شده‌ایم اما در توضیح همین بحث‌های ساده همیشه نکاتی وجود دارد که در نظر نگرفتنش می‌تواند دردسرهای بزرگ ایجاد کند و رای دادگاه را تغییر دهد.

قوانین پر پیچ و خم زیادی بر زندگی خانوادگی افراد حاکم‌اند و اطلاع از جزییات همه این قوانین و این که چطور بر سرنوشت ما تاثیر می‌گذارند کار هر کسی نیست.

قانون حمایت از خانواده، قانون ازدواج، تبصره‌های مختلفی که برای تفسیر مواد قانونی به قوانین ازدواج و طلاق افزوده شده‌اند، مسائل مالی حول و حوش موضوعی مثل اجرت المثل یا نحوه محاسبه ارزش مهریه و جزییاتی که در قانون واگذاری حضانت فرزندان وجود دارد باعث می‌شود موضوع دعواهای خانوادگی از یک درگیری ساده زناشویی به موضوعی حیاتی تبدیل شود و اگر یک وکیل آگاه در جریان پرونده نباشد ممکن است ورق را کاملا به ضرر شما برگرداند.

لایحه جامع وکالت دادگستری

دولت ایران در سال ۱۳۹۲ کلیات لایحه‌ای را تصویب کرد که هدفش توجه بیشتر به موضوع وکالت در دادگاه‌ها و دفاتر قضایی است.

اگر این لایحه تصویب شود داشتن وکیل دیگر نه یک حق که یک وظیفه خواهد بود.

بر اساس مفاد این لایحه در صورتی که به تصویب مجلس برسد طرفین دعواهای مدنی و جزایی باید به اجبار برای طرح دعوای خود از خدمات وکلای مورد تایید کانون وکلا استفاده کنند و هیچ کس بدون وکیل نمی‌تواند در دادگاه‌ها و دفاتر قضایی طرح دعوا کند.

در این لایحه پیش‌بینی شده که قوه قضاییه باید وکیل معاضدتی در اختیار کسانی که بضاعت مالی برای پرداخت حق‌الوکاله ندارند، بگذارد.

وکیل خانواده در چه پرونده‌هایی به کار می‌آید؟

موضوعاتی که یک وکیل خانواده می‌تواند در مورد آن به افراد کمک کند از مسائل پیش از ازدواج، تنظیم سند ازدواج و شرایط ضمن عقد شروع می‌شود و تا دعواهای پس از طلاق و حضانت هم ادامه دارد.

موضوع نفقه، طلاق و مهریه از معمولی‌ترین مسائلی هستند که در پرونده‌های خانوادگی مطرح می‌شوند.

موضوع فسخ قرارداد ازدواج، الزام به استرداد جهیزیه، فرزندخواندگی، حضانت فرزندان، انواع قوانین و مقررات پیچیده طلاق (بسته به این که زن یا مرد طلاق خواسته باشند)، و بسیاری موضوعات دیگر در حوزه‌ای است که یک وکیل خانواده می‌تواند درباره آن مشورت بدهد.

استفاده از مشورت دوستان و آشنایانی که سواد و اطلاع کافی از قوانین و مقررات ندارند گاهی نه تنها به سود ما نیست که باعث ضرر و زیان‌های مالی، جانی و عاطفی در زندگی می‌شود.

شاید دفعه بعد که در زندگی روبروی یک مسئله حقوقی قرار گرفتید به جای دور زدن آن شما هم بگویید به وکیلم مراجعه می‌کنم و بدون حضور او حرف نمی‌زنم.