Enter keywords to search

Search form

تغییرات تازه در قانون فرزندخواندگی، سنگلاخ‌ها از سر راه برداشته می‌شوند

شنبه, مرداد 31, 1394 Saturday, August 22, 2015

پذیرش سرپرستی یک کودک، تا امروز جاده پرسنگلاخی بود که باعث می‌شد علاقه‌مندان به جای راه قانونی، شیوه‌های غیرقانونی را برای داشت فرزند‌خوانده امتحان کنند. حالا با ابلاغ آیین‌نامه حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست اوضاع عوض شده است. 

عکس از مسعود ساکی- مهر

پس از سال‌ها پیگیری و رفت و برگشت بالاخره در سال ۹۲ قانون حمایت از کودکان بی سرپرست و بد سرپرست تصویب شد و به این ترتیب قانونی که از سال ۱۳۵۳ باقی مانده بود تغییرات جدی کرد.

تقریبا دو سال هم طول کشید تا برای این قانون آیین‌نامه نوشته شود و آیین‌نامه آن به سازمان‌های مربوطه ابلاغ شود.  

قانون چه تغییری کرده است؟

۱- حالا نه فقط زوج‌ها که دختران مجرد بالای ۳۰ سال هم می‌توانند سرپرستی کودک یا نوجوانی را به عهده بگیرند. این افراد بعد از دریافت سرپرستی، شش ماه مرخصی شبه‌زایمان هم دریافت می‌کنند.

۲- کودکی که سرپرستی‌اش پذیرفته شده بعد از ۱۸ سالگی می‌تواند به دادگاه مراجعه کند و تقاضای «فسخ حکم سرپرستی» بدهد. به این ترتیب فرد در ۱۸ سالگی می‌تواند دیگر از چارچوب خانواده و سرپرستی پدر و مادرش خارج شود.

۳- برای اطمینان از آینده کودک و تامین مالی او به جای ارث باید جایگزین‌هایی را ارائه کنند و بخشی از اموال‌شان را رسما به نام او ثبت کنند. خرید اجباری بیمه عمر هم یکی از راه‌های تامین آینده این کودکان است.

دختران مجرد

در قانون جدید علاوه بر زوجین نابارور، سرپرستی کودکان بی‌سرپرست یا بدسرپرست به دختران مجرد هم واگذار می‌شود.

دختران مجرد و شاغلی که سرپرستی یک کودک را به عهده بگیرند از شش ماه مرخصی معادل مرخصی زایمان هم بهر‌مند می‌شوند.

این آیین‌نامه می‌گوید درصورتی که سرپرستی یک کودک به دختر مجرد بالای ۳۰ سال واگذار شد باید در شناسنامه فرد تحت سرپرستی یک نام فرضی به عنوان نام پدر ثبت شود.

فسخ حکم سرپرستی

بر اساس قانون، کسانی که سرپرستی‌ کودکی را می‌پذیرند فقط تا ۱۸ سالگی سرپرست او هستند. کودک می‌تواند وقتی به ۱۸ سالگی رسید به دادگاه مراجعه کند و بخواهد که حکم سرپرستی فسخ شود.

پس از آن ثبت احوال باید شناسنامه او و سرپرستانش را تغییر بدهد. نام پدر و مادر واقعی را وارد شناسنامه‌اش کند و اگر نام پدر و مادر مشخص نبود، باید دو نام فرضی به عنوان پدر و مادر معرفی و در شناسنامه ثبت شودند.

معاون امور اجتماعی بهزیستی در پاسخ به این سوال که آیا چنین قانونی باعث دلسردی خانواده‌ها نمی‌شود روی موضوع آزادی‌های فردی این کودکان انگشت گذاشته و گفته که بر اساس دیدگاه‌های روان شناختی و جامعه شناسی کسانی که مدت زمان زیادی را درون یک خانواده سپری کرده باشند، اگر در محیط امن و مناسبی باشند به علت تعلقات خاطر ایجاد شده، چنین اقدامی را انجام نخواهند داد.

مسئله ارث

بر اساس مقررات دین اسلام و مذهب تشیع که در ایران حاکم است، فرزندخوانده ارث نمی‌برد اما در این قانون جایگزین‌هایی برای ارث در نظر گرفته شده است. مثلا بخشی از اموال متقاضیان سرپرستی به نفع فرزندخوانده ثبت می‌شود و در یکی از دفاتر اسناد رسمی این واگذاری رسمیت پیدا می‌کند.

متقاضیان سرپرستی باید بیمه عمر هم داشته باشند تا در آینده منافع آن به کودک برسد.

متقاضیان سرپرستی در خارج از ایران

بر اساس قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست که در سال ۹۲ تصویب شده، تمام افراد ایرانی که مقیم خارج یا داخل هستند هم در صورتی که شرایط لازم را داشته باشند، می‌توانند متقاضی سرپرست کودکان داخل باشند و مراحلی چون مصاحبه مددکاری، بازدید از منزل و... به علت آنکه برای مقیمان خارج از کشور امکان‌پذیر نیست، از سوی سرکنسولگری ایران در خارج از کشور بررسی و تایید می‌شود.

سوال‌های رایج:

متقاضیان سرپرستی اول به کجا مراجعه کنند؟

به اداره بهزیستی محل سکونت‌شان

متقاضیان سرپرستی که خارج از ایران زندگی می‌کنند باید به کجا مراجعه کنند؟

به سفارت‌خانه‌ها یا کنسول‌گری‌های ایران در کشور محل زندگی

چه کسی برای کودکی که سرپرستی‌اش پذیرفته شده نام انتخاب می‌کند؟

انتخاب نام برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر خواهد بود.

اگر کودک یا نوجوان تحت سرپرستی شناسنامه داشته باشد چه می‌شود؟

اداره ثبت احوال باید در صورت مشخص بودن والدین واقعی او، مشخصات پدر و مادر اصلی را در شناسنامه وارد کند.

اگر کودک یا نوجوان تحت سرپرستی شناسنامه نداشته باشد، چه می‌شود؟

اداره ثبت احوال بر اساس حکم سرپرستی برای کودک یا نوجوان، شناسنامه صادر می‌کند و مشخصات زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر را در آن ثبت می‌کند.